Opowiadania, Artykuły
Antropologia Kulturowa
Wkład świętego Pawła Apostoła w chrześcijaństwo
Czym jest świętość? Czy każdy może zostać świętym? Jakie znaczenie dla
każdego chrześcijanina ma świętość? Każdy człowiek, który się modli tak jak nas
uczył Jezus Chrystus, modlitwą „Ojcze Nasz”, prosi Ojca o to by być świętym. W
Starym Testamencie Bóg mówi: „Bądźcie świętymi, bo Ja jestem święty, Pan, Bóg
wasz”1 lub: „Będziecie dla Mnie święci, bo Ja jestem święty, Ja Pan”2. Słowa w
Modlitwie Pańskiej: „Święć się imię Twoje” wskazują na naszą prośbę do Boga o
świętość nie tylko dla nas, ale również dla wszystkich ludzi. Przecież Bóg
stwarzając człowieka, powołał go do świętości, ponieważ został stworzony na Jego
obraz i podobieństwo. Bóg bardzo pragnie, abyśmy byli święci, abyśmy każdego
dnia się upodabniali do Niego. Poprzez wezwanie z Księgi Kapłańskiej odpowiadamy
sobie na pytania zawarte we wstępie. Świętość jest upodabnianiem się, podążaniem
do Boga. Każdy człowiek nie tylko może, ale powinien pragnąć i dążyć do niej.
Świętość ma wielkie znaczenie dla każdego prawdziwego chrześcijanina, gdyż dążąc
do niej, dąży do życia wiecznego i coraz bardziej potrafi kochać taką miłością,
jakiej uczy nas Chrystus, czyli miłością bezinteresowną, która jest wielkim
szczęściem i radością dla człowieka.
Śmierć i Zmartwychwstanie Jezusa było początkiem, początkiem chrześcijaństwa. Od
początku swego istnienia chrześcijaństwo miało wielu świętych, których
naśladowali ludzie wierzący w Jezusa. Przez ich wstawiennictwo do dzisiejszego
dnia modlimy się do Boga o potrzebne łaski. Tak też pisze o świętych Konstytucja
dogmatyczna z Soboru Watykańskiego II:, „Co się zaś tyczy Apostołów i
Męczenników Chrystusa, którzy przelawszy krew swoją dali najwyższe świadectwo
wiary i miłości, to Kościół zawsze wierzył, że są oni ściślej złączeni z nami w
Chrystusie, okazywał im, jak i Błogosławionej Maryi Dziewicy i świętym Aniołom,
cześć szczególną i pobożnie modlił się o pomoc ich wstawiennictwa. Do nich
wszystkich dołączeni zostali niebawem także inni, którzy dokładniej naśladowali
dziewictwo i ubóstwo Chrystusa, a w końcu i ci, których znamienite praktykowanie
cnót chrześcijańskich i boskie charyzmaty zalecały pobożnej czci i naśladowaniu
wiernych”3. Wśród tej wielkiej i pięknej społeczności świętych można wyróżnić
postać świętego Pawła Apostoła.
Nie ma chyba ludzi, którzy by wątpili w historyczną egzystencję świętego Pawła.
Urodzony między 1 a 6 rokiem naszej ery żył i działał naprawdę. Świadczą o tym
te wzruszające zapiski „graphiti” na ścianach w katakumbach świętego Sebastiana,
świadczy o tym literatura wszystkich Ojców Kościoła, świadczy o tym jego
czternaście napisanych listów. Urodził się w Tarsie w Cylicji w rodzinie
żydowskiej. Rodzice wywodzili się z pokolenia Beniamina. Był obywatelem
rzymskim. W celu uzupełnienia wiedzy wysłano go do Jerozolimy, gdzie był uczniem
starszego Gamaliela. Wkrótce stał się wytrawnym znawca dawnego prawa. Posiadł
również umiejętność egzegezy i sztukę dysputy. W ówczesnej Jerozolimie
wyróżniano kilka grup żydów. Istnieli Saduceusze, którzy byli liberałami, nie
przywiązywali dużej uwagi Prawu, dla nich ważna była kultura, handel, mieli
bardzo dobre stosunki z Rzymem. Zeloci natomiast była to grupa gorliwych Żydów,
którzy nie stronili od gwałtownych środków, wierzyli, że dzięki aktywności
przyspieszą przyjście Królestwa Bożego. Kolejną grupą wyznawców judaizmu byli
Esseńczycy, którzy uważali, że świat jest tak zły, że każdy kontakt z nim
doprowadza do kompromisu. Dlatego tez odeszli oni na pustynię, mieli tam swoją
liturgię, przepisy, przewodników, ale żyli w izolacji ze światem. Ostatnią, ale
zarazem najmocniejszą grupą byli faryzeusze. Byli to uczeni w Piśmie, bardzo
poważnie podchodzili do życia, do religii, bardzo ważna była dla nich Tora,
mieli receptę na szczęśliwe życie, mieli poczucie wyższości nad innymi. Do tej
właśnie grupy wyznawców judaizmu należał święty Paweł jeszcze przed nawróceniem.
Jako przekonany i gorliwy faryzeusz powrócił do Tarsu jeszcze zanim Chrystus
rozpoczął swoją działalność w Palestynie. W jakiś czas po śmierci Chrystusa, św.
Paweł ponownie udał się do Palestyny. Głębokość przekonań i pobudliwe
usposobienie rozwinęły się u niego w prawdziwy fanatyzm skierowany przeciwko
chrześcijan. Brał udział w ukamienowaniu pierwszego męczennika św. Szczepana i w
zawziętym prześladowaniu chrześcijan. Na polecenie najwyższego kapłana wyruszył
do Damaszku, ażeby wyłapać tam chrześcijan i dostarczyć ich do Jerozolimy. Około
północy, niedaleko Damaszku, nagle rozbłysła światłość, ukazał mu się Jezus i
zwracając się do niego przestrzegał przed wykonaniem polecenia arcykapłana. W
duszy świętego Pawła dokonała się gwałtowna zmiana. Nawrócił się na wiarę
chrześcijańską i został jej apostołem. Ochrzciwszy się, pozostał kilka lat w
Damaszku, potem udał się do Arabii, a powróciwszy do Damaszku zaczął głosić
wiarę chrześcijańską. Z tego powodu naraził się Żydom i musiał uciekać z miasta.
Udał się do Jerozolimy by złożyć hołd Głowie Kościoła. Później powrócił do
rodzinnego Tarsu i zaczął działalność apostolską w swej własnej prowincji,
dopóki nie został wezwany przez świętego Barnabę do Antiochii. Po roku, z powodu
panującego głodu, obydwaj zostali wysłani z jałmużną do ubogiej wspólnoty
chrześcijańskiej w Judei. Po tej misji powrócili do Antiochii. Wkrótce potem
Paweł i Barnaba przedsięwzięli pierwszą podróż misyjną w latach 44/45 – 49/50.
Odwiedzili Cypr, następnie udali się do Azji Mniejszej, przebywając w Pamfilii,
Antiochii Pizydyjskiej i Likaonii i ustanawiają Kościoły w Pizydii, Antiochii,
Ikonium, Listrze i Derbe. Po soborze w Jerozolimie Paweł w towarzystwie Sylasa,
a później Tymoteusza i Łukasza rozpoczął Drugą podróż misyjną w latach 49/50 –
52/53. Najpierw odwiedził ponownie Kościoły, które założył w Azji Mniejszej.
Przeszedł potem Galację do Troady, skąd wiedziony dziwnym widzeniem, przeszedł
na ląd europejski i udał się przez Macedonię do Grecji, by przez Efez i
Jerozolimę powrócić do Antiochii. Trzecia podróż misyjna świętego Pawła, która
trwała w latach 53/54 – 58 obejmowała niemal te same regiony, co druga. Głównym
ośrodkiem działalności misyjnej apostoła stał się Efez, gdzie święty Paweł
pozostał blisko trzy lata. Robił także plany kolejnej podróży misyjnej
zamierzając udać się do Jerozolimy, a stamtąd do Rzymu i Hiszpanii. W
Jerozolimie został jednak zaatakowany przez Żydów, nie mógł, więc zrealizować
swojego zamiaru. Pochwycono go i poprowadzono do Cezarei, gdzie był więziony
przez dwa lata. Potem przewieziono go do Rzymu, gdzie mieszkał razem z
żołnierzem, który go pilnował. Po dwóch latach został uwolniony i opuścił Rzym.
Następnie podróżował do Hiszpanii i na Wschód. Kiedy wrócił do Rzymu, uwięziono
go ponownie. W 67 roku został ścięty.
Nie wiadomo, jak Paweł wyglądał. Apokryficznie „ Acta Pauli et Theclae
przedstawiają go następująco: „Był on niskiego wzrostu i łysy, a nogi miał
kabłąkowate; postawa jego natomiast była szlachetna; brwi miał zrośnięte, nos
nieco wystający, a był pełen uprzejmości”. Pseudo- Lucjan Philolpatris, apokryf
z IV wieku, pisze drwiąco, że był to Galilejczyk „łysy z nosem garbatym, który
wstąpił do trzeciego nieba i tam poznał cudowne rzeczy”. Święty Jan Chryzostom
opowiada o człowieku „wysokim na trzy łokcie”. Wreszcie już w VI wieku Jan
Malala opisywał go następująco: „ Człowiek garbaty, ze szpakowatymi włosami i
szpakowatą broda, o trędowatej cerze, z orlim nosem, niebieskimi oczyma i
brwiami zrośniętymi nad nosem”.
Kim był naprawdę św. Paweł? Kto w jego życiu odegrał rolę, która powiodła go do
świętości? Jaki był jego wkład w rozwój chrześcijaństwa? Na początku był Szawłem.
Był człowiekiem, który niszczył chrześcijan, był ich zagorzałym przeciwnikiem,
czego dowodem jest jego obecność podczas śmierci męczennika św. Szczepana.
Wydarzenie w Damaszku zmieniło cel w jego życiu, projekt jego życia, stał się
źródłem rozwoju chrześcijaństwa. Słowa Jezusa zaraz po tym wydarzeniu, które
skierował do ucznia – Ananiasza o dalszym życiu Pawła: „Idź – odpowiedział mu
Pan – bo wybrałem sobie tego człowieka za narzędzie. On zaniesie imię moje do
pogan i królów i do synów Izraela. I pokażę mu, jak wiele będzie musiał
wycierpieć dla mojego imienia”1świadczą o wielkiej roli i wagi jego późniejszych
słów i listów czynów.
W tym rozdziale pragnę skupić się na wadze i układzie w postępujący rozwój
chrześcijaństwa listów apostolskich św. Pawła. Jaką rolę odegrały w życiu Pawła
i adresatów? Co wnosiły i wnoszą nadal w życiu pierwszych chrześcijan i ludzi
żyjących w dzisiejszych czasach? Pierwszym listem zgodnie z kolejnością w Nowym
Testamencie jest list do Rzymian. Powstał pod koniec trzeciej podróży
apostolskiej. List ten mówi o powołaniu wszystkich ludzi do wiary i zbawienia, o
stosunku łaski do natury. O grzechu pierworodnym, o istocie wolności
chrześcijańskiej, a także o roli Żydów wobec Objawienia w obu przymierzach.
Jednak św. Paweł głównie skupia się wokół myśli powszechnego usprawiedliwienia,
które dokonuje się przez wiarę w Jezusa Chrystusa. Paweł naucza, że Ewangelia
przynosi usprawiedliwienie i zbawienie wszystkim ludziom, że usprawiedliwienie
potrzebują zarówno Żydzi jak i poganie. Uważa, że źródłem usprawiedliwienia jest
wiara. Pięknie pisze o obowiązkach chrześcijan, a także wskazuje na zalety życia
w zgodzie z innymi: „Miłość niech będzie bez obłudy! Miejcie wstręt do złego,
podążajcie za dobrem! W miłości braterskiej nawzajem bądźcie życzliwi! W
okazywaniu czci jedni drugich wyprzedzajcie! Nie opuszczajcie się w gorliwości!
Bądźcie płomiennego ducha! Pełnijcie służbę Panu! Weselcie się nadzieją! W
ucisku bądźcie cierpliwi, w modlitwie wytrwali! Zaradzajcie potrzebom świętych!
Przestrzegajcie gościnności! Błogosławcie tych, którzy was prześladują! Weselcie
się z tymi, którzy się weselą, płaczcie z tymi, którzy płaczą. Bądźcie zgodni we
wzajemnych uczuciach! Nie gońcie za wielkością, lecz niech was pociąga to, co
pokorne! Nie uważajcie sami siebie za mądrych! Nikomu złem za złe nie
odpłacajcie”2.
Następnym listem napisanym przez tego wielkiego Apostoła jest Pierwszy List do
Koryntian. Powodem napisania tego listu były wiadomości o nadużyciach i
nieporządkach, które zapanowały w nowo powstałej gminie, a także wątpliwościach
mieszkańców Koryntu. Zawiera on pouczenia o małżeństwie i dziewictwie, o
Eucharystii i Zmartwychwstaniu. Jednak największą uwagę na siebie wszystkim
bardzo znany „ Hymn o miłości”. Święty Paweł wskazuje na miłość jako największą
wartość życia człowieka. Pisze, że miłość bezinteresowna powinna być u każdego
człowieka w każdej sytuacji życiowej, że prawdziwa „miłość wszystko
przetrzyma”1.
Natomiast Drugi List do Koryntian jest jednym z najbardziej osobistych pism
Pawła. W tym właśnie liście święty Paweł z wielkim zapałem broni swej
apostolskiej godności, jest pasterzem dusz ludzkich. W tym liście podkreśla
potrzebę dobrych uczynków ; modlitwy: „Cieszymy się bowiem, gdy my słabi
jesteśmy, wy zaś – mocni, i modlimy się o wasze udoskonalenie”2, jałmużny: „Nie
o to bowiem idzie, żeby innym sprawiać ulgę, a sobie utrapienie, lecz żeby była
równość”3, napomnień braterskich: „Raczej wypada teraz wybaczyć mu i podtrzymać
go na duchu, aby nie popadł ów człowiek w rozpaczliwy smutek. Dlatego napominam
was, abyście jego sprawę rozstrzygnęli z miłością”4.
W Liście do Galatów zwraca szczególną uwagę na życiu we właściwej wolności
chrześcijańskiej: „Wy zatem, bracia, powołani zostaliście do wolności. Tylko nie
bierzcie tej wolności jako zachęty do hołdowania ciału, wręcz przeciwnie,
miłością ożywieni służcie sobie wzajemnie”5.Uczy o tym, aby postępować według
ducha. Wskazuje na owoce, jakie człowiek otrzymuje żyjąc jak człowiek duchowy
(„Owocem zaś ducha jest: miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć,
wierność, łagodność, opanowanie”6).
W Liście do Efezjan prosi o życie zgodne z powołaniem. Przedstawia zasady życia
domowego, pragnie, aby ludzie odrzucali wady a przyoblekli się w cnoty: „Bądźcie
więc naśladowcami Boga, jako dzieci umiłowane, i postępujcie drogą miłości, bo i
Chrystus was umiłował i samego siebie wydał za nas”7.Naucza, aby postępować jak
dzieci światłości, krytykuje pijaństwo i zachęca do walki duchowej.
List do Filipian został napisany przez świętego Pawła w więzieniu. Ten list
zachęca chrześcijan do pracy nad zbawieniem, aby nieustannie dążyć ku
doskonałości, aby w życiu najwyższą wartością był Chrystus. Zachęca również do
radości: „ Radujcie się zawsze w Panu; jeszcze raz powtarzam: radujcie się!”8
Kolejnym listem, który chciałem przedstawić jest List do Kolosan. Głównym
przesłaniem tego dzieła jest to, aby prowadzić nowe życie w Chrystusie, aby
trzymać się w życiu prawdziwego Chrystusa:, „ Jak więc przejęliście naukę o
Chrystusie Jezusie jako Panu, tak w Nim postępujcie: zapuśćcie w Niego korzenie
i na Nim dalej się budujcie, i umacniajcie się w wierze, jak was nauczono, pełni
wdzięczności”9.
Pierwszy List do Tesaloniczan został napisany w związku z brakami i
niedociągnięciami w wierze mieszkańców Tesaloniki. Nawróceni na chrześcujaństwo
poganie przekonani byli o rychłym przyjściu końca świata, mieli obawy związane z
osobistym uczestnictwem w powtórnym przyjściu Chrystusa na sąd ostateczny, a
także niepokojące wieści dotyczące niewłaściwego tłumaczenia Apostoła na
paruzję. Niektórzy spośród wiernych tak bardzo pochłonięci byli wyczekiwaniem
powtórnego przyjścia Chrystusa, że zaniedbali wszelką pracę, oddając się
bezczynności. W tych listach święty Paweł zdecydowanie nakazuje wiernym
oddającym się życiu bezczynnemu zerwać z marzycielstwem. Zachęca ich do pracy i
czujności w łączności z Bogiem: „Nie śpijmy przeto jak inni, ale czuwajmy i
bądźmy trzeźwi!”1
Święty Paweł nie pisał tylko do gmin chrześcijańskich, ale również do
pojedynczych osób. Napisał dwa listy do Tymoteusza, jeden do Tytusa i Filemona.
Pisząc do tych ludzi dbał o gminy chrześcijańskie, w których te osoby sprawowały
ważną rolę. Upominał, chwalił, a także nauczał.
Świętemu Pawłowi Apostołowi zależało na wszystkich ludziach. Bardzo pragnął
tego, aby wszyscy ludzie uwierzyli prawdzie, którą on głosił. Od razu reagował
na wszystkie sprawy, problemy każdej gminy chrześcijańskiej. To on prawdziwie
świadczył o Zmartwychwstałym Chrystusie, to on rozpowszechniał najbardziej
chrześcijaństwo nie tylko poprzez listy, wygłaszane nauki, ale głównie swoja
postawą: „Wtedy Paweł odpowiedział:, Co robicie? Dlaczego płaczecie i
rozdzieracie mi serce? Ja przecież gotów jestem nie tylko na więzienie, ale i na
śmierć w Jerozolimie dla imienia Pana Jezusa”2.Dzięki Pawłowi wielu ludzi
zostało uzdrowionych (kaleka z Listry, uwolnienie opętanej, Eutych, nawrócenie
prokonsula Pawła Sergiusza).Jego działalność apostolska spotykała się wszędzie z
przychylnością ze strony pogan, a z niechęcią ze strony Żydów.
Paweł z Tarsu jest człowiekiem o tysiącu twarzach: Żyd, a zarazem – Grek i
Rzymianin; faryzeusz i chrześcijanin; kontemplatyk oraz człowiek akcji;
ewangelizator i nauczyciel; śmiały pisarz i głęboki teolog; niezmordowany w
wędrówkach i przykuty łańcuchem bezczynności więziennej; jest tym, któremu wielu
towarzyszyło i którego w końcu wszyscy opuścili. Jednak ostateczną racją jego
życia i wyjaśnieniem jego istnienia był JEZUS CHRYSTUS. Święty Paweł Apostoł
przejął po Jezusie przykład absolutnego i całkowitego oddania swojego życia, bez
kalkulacji i rezerwy, w imię miłości bliźniego. Jego wkład w chrześcijaństwo był
ogromny. To on łowił wiele tysięcy ludzi, którzy przyjęli chrzest, to on zmagał
się z wieloma przeciwnościami będąc wytrwałym i cierpliwy, to on napisał
czternaście listów apostolskich, które wpływały i nadal wpływają na postawę
chrześcijan, to on odbył trzy wielkie podróże misyjne głosząc z wielką
gorliwością, pobożnością i wytrwałością miłość Chrystusa do każdego człowieka.
Bibliografia:
Jan Dobraczyński, Święty Miecz, Poznań 1955
Jose H. Prado Flores, Sekret Pawła, Łódź 1996
O. Hugo Hoever SOCist, Żywoty Świętych Pańskich, Olsztyn 1999
Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Poznań-Warszawa 1989
Piwowarczyk Bartłomiej
I ROK Pedagogika •
Więcej Opowiadań i Artykułów Kręgu
Przyjaciół
• Prasa - publikacje, artykuły, rozmowy
Czekamy na Ciebie! Prześlij nam swój
artykuł, opowiadanie...
|
kartka z kalendarza
