Kraków - miasto Karola Wojtyły
Kraków, miasto wojewódzkie położone w dolinie Wisły, na pograniczu trzech
regionów: Bramy Krakowskiej, Kotliny Sandomierskiej i Wyżyny
Krakowsko-Częstochowskiej. Powierzchnia miasta obejmuje 325 km kw., ok. 800 tys.
mieszkańców.
Rozwój osadnictwa na obszarze dzisiejszego Krakowa sięga epoki paleolitu.
Rozpoczął się ok. 50 tys. lat temu. Pierwszy dokument pisany, gdzie występuje
nazwa miejscowa Krakowa, to relacja kupca z Hiszpanii, Ibrahima ibn Jakuba,
datowana na 965.
W roku 1038 książę Kazimierz I Odnowiciel czyni Kraków swoją główną siedzibą.
Szczególnego znaczenia nabiera wzgórze wawelskie, na którym zostają zbudowane;
katedra, siedziba biskupstwa i rezydencja panującego. Po śmierci Bolesława III
Krzywoustego w 1138 Kraków wyznaczony został na siedzibę księcia-seniora.
Stołeczny charakter miasta utrwala się w następnych stuleciach. W XI, XII i na
początku XIII w. powstały pod Wawelem kolejne osady a wraz z nimi murowane
kościoły. Zabudowa Krakowa, w owym czasie rozrzucona i chaotyczna, uległa w 1241
splądrowaniu i spaleniu podczas najazdu Tatarów.
5 czerwca 1257 roku rozpoczął się wraz z aktem lokacyjnym księcia Bolesława V
Wstydliwego nowy okres historii Krakowa, kończąc jego dzieje przedlokacyjne.
Ustalony wówczas kształt urbanistyczny przetrwał do dzisiaj. W roku 1285 książę
Leszek Czarny wzniósł mury obronne, których budowę kontynuowano w XIV w. a
unowocześniono w XV w. Końcowym akordem było ukończenie w 1498 roku barbakanu
przed Bramą Floriańską. Koronacja Władysława I Łokietka na króla Polski 1320 w
katedrze na Wawelu jeszcze raz potwierdziła rangę Krakowa jako stolicy
zjednoczonego Królestwa Polskiego.
Sztuka Krakowa zajmuje od wieków czołową pozycję wśród polskich zjawisk
artystycznych, reprezentowanych w tym mieście zarówno przez zachowane
architektoniczne zespoły zabytkowe i obiekty o dużej wartości, jak i stosunkowo
bogate zbiory muzealne i kościelne, wśród których znajdują się wybitne dzieła
sztuki o dużym znaczeniu dla kultury europejskiej (ołtarz W. Stwosza, kolekcja
arrasów wawelskich, obrazy L. da Vinci i Rembrandta). Rozkwit sztuki w Krakowie
uwarunkowany był uprzywilejowaną pozycją grodu, a następnie miasta jako ośrodka
handlowego, siedziby księcia seniora i wreszcie stolicy rozległego państwa.
Dzisiaj Kraków jest Europejskim Miastem Kultury i polską wizytówką, odwiedzaną
przez wielu znakomitych gości. |
