Sekty i Fakty
Świadkowie Jehowy i kwestia krwi - czyżby kolejne nowe światło?
W społeczeństwie polskim, a także w innych społeczeństwach na świecie,
Świadkowie Jehowy są bardzo silnie kojarzeni ze sprawą transfuzji krwi. Od czasu
do czasu wypływa w mediach jakaś głośna sprawa związana ze Świadkami Jehowy,
którzy odmówili sobie lub członkom swej rodziny tego zabiegu, co często kończyło
się śmiercią.
Świadkowie Jehowy jednak - jak się wydaje - nie poczytują sobie tego za ujmę.
Nawet więcej; wszystko wskazuje na to, że czyn ten jest dla nich powodem do
chluby, bowiem w ich oczach wygląda on jak sprostanie wymaganiom Bożym. Co
więcej; Świadkowie w swych publikacjach zamieszczają dowody tej rzekomej
"chluby".
Przykładem tego może być choćby ich periodyk "Przebudźcie się!" z 8 czerwca roku
1994. Aż ponad połowa owego numeru (str. 3 - 15) jest poświęcona pamięci małych
dzieci, które zmarły w wyniku odmowy transfuzji. Artykuł kreuje ich na swego
rodzaju bohaterów wierności Bogu (sic!).
Debata jaka toczy się na arenie międzynarodowej na temat problemu transfuzji
krwi u Świadków Jehowy jest bardzo złożona i burzliwa. Odbywa się na
płaszczyźnie zarówno teologicznej, jaki medycznej. O ile inne kwestie związane z
samymi Świadkami Jehowy są dostępne jedynie dla wąskiego grona znawców tematu i
w większości nie są znane laikom, to w kwestii transfuzji sprawa wygląda
zupełnie inaczej.
Temat ten chyba najbardziej absorbuje ludzi postronnych nie związanych
bezpośrednio z tą grupą wyznaniową. Jest on jednocześnie bardzo drażliwy i
kontrowersyjny, bowiem często wywołuje niechęć czy niemal strach wobec tej
społeczności religijnej. Zdaje się także wzniecać ataki i oskarżenia o
powodowanie śmierci niewinnych ludzi w imię wypaczonego pojmowania prawa Bożego.
Pojawiają się tu jednak "pierwsze jaskółki" wskazujące na przymiarki Zarządu do
zmiany tej bardzo kontrowersyjnej nauki.
Spożywanie krwi
"Począwszy od lat czterdziestych bieżącego stulecia świadkowie Jehowy nie godzą
się na oddawanie swej krwi ani na przyjmowanie transfuzji, podczas gdy przedtem
nie robili z tego żadnej kwestii" ("Strażnica", rok XCIV nr 11, str.17).
Skąd zatem ten pogląd się wziął? Ze zbyt dosłownego odczytywania pewnych wersów
biblijnych, co niestety często ma miejsce u Świadków Jehowy. Podobnie też było
ze Staro Testamentalnym zakazem dotyczącym spożywania krwi, na który Świadkowie
Jehowy lubią się powoływać. Takim tekstem mówiącym, że nie wolno spożywać mięsa
z krwią jest m.in.: fragment z Rdz 9:4.
Jak zatem widzimy jest w nim tylko mowa o spożywaniu. Podobnie traktują ten
problem także i inne wersety ze Starego Testamentu (np. Kpł 3: 16). Jest rzeczą
dla nas oczywistą, iż w czasach opisywanych przez Pismo Święte nie było
transfuzji krwi. Jednak Świadkowie upierają się przy swoim. Mówią, że dożylne
podawanie jakiejś substancji jest równoznaczne z jej spożywaniem (por.
Prowadzenie rozmów na podstawie Pism, str. 141).
Następnie argumentują, że nie jest to jedynie Prawo Starego Testamentu
(zniesione nowym Prawem Chrystusa, jak było przykładowo z koniecznością
obrzezania). Twierdzą, iż tzw. Sobór Jerozolimski (por. Dzieje Apostolskie 15:
4-5) utrzymał postanowienia Prawa Mojżeszowego odnośnie zakazu spożywania krwi (Dz
Ap 15: 29).
Tak z grubsza wyglądają argumenty Świadków Jehowy i drobne moje uwagi w kwestii
rzekomego zakazu transfuzji krwi. Spróbuję się teraz nieco szerzej do powyższych
poglądów ustosunkować.
Czy wolno ratować owce?
Nawet jeśli chwilowo przyjmiemy, iż jest właśnie tak jak mówią nam Świadkowie -
tzn. że wersy ze Starego Testamentu traktujące o zakazie spożywania krwi należy
rozumieć jako transfuzję - to i tak nie daje im to moralnego prawa do tego, aby
narażać z tego powodu życia. Otóż w sytuacji gdy jest ono w jakikolwiek sposób
narażone, to Prawo Starego Testamentu ulega w pewnym sensie "zawieszeniu".
Najlepiej ilustruje to dany nam przez samego Chrystusa przykład. Mianowicie w
dwunastym rozdziale Ewangelii św. Mateusza czytamy jak Chrystus polemizuje z
broniącymi swych skrajnych poglądów na kwestię szabatu faryzeuszami. Jezus chcąc
jakby skorygować ich błędne rozumienie świętowania szabatu zaznaczył, że gdy
tego dnia zagrożone jest życie owcy to można, a nawet powinno się "zawiesić"
obowiązujące Prawo i tę owcę uratować.
Możemy zatem jednoznacznie wnioskować, że skoro Jezus pozwala (wbrew
obowiązującemu wtenczas Prawu) ratować owce, to tym bardziej Jego słowa dotyczą
ratowania życia i zdrowia człowieka.
W innym miejscu Ewangelii Jezus dał za przykład oskarżającym Go faryzeuszom
postępowanie króla Dawida, który pozwolił sobie przekroczyć nakazy
obowiązującego Prawa gdyż był głodny i jadł chleby pokładne (zarezerwowane tylko
kapłanom).
Zauważmy, niewykonywanie szabatu groziło śmiercią (Wj 31: 15). Było zatem
większym jak się wydaje przestępstwem w oczach Bożych, niż spożywanie krwi, za
które groziło tylko wykluczenie z ludu (Kpł 7: 27). Choć za nieprzestrzeganie
szabatu groziła nawet śmierć, to jak uczy Jezus; w sytuacji zagrożenia życia
Prawo to można było zawiesić i przekroczyć. Tym bardziej więc postępowanie takie
powinno być uzasadnione w sytuacji spożywania krwi, za które groziła mniejsza
kara niż za przekraczanie szabatu.
To zdają się przegapiać Świadkowie Jehowy, narażając siebie i swych współbraci
na śmierć. Od razu widać jaką wielką szkodę czynią oni swym współbraciom przez
takie wybiórcze traktowanie tekstu Pisma Świętego.
Nie burz dzieła Bożego ze względu na pokarmy
Przejdźmy teraz do kwestii Soboru Jerozolimskiego. Otóż Sobór ten wcale nie miał
na celu nakazywać chrześcijanom nie spożywania krwi. Dał on tylko m.in.
zalecenie dla nawróconych z pogaństwa chrześcijan, żeby wstrzymywali się oni od
pewnych pokarmów (co jest również związane z krwią). Zalecenie to nie jest
jednak bezwzględnym nakazem. Miało ono być głównie przestrzegane aby nie gorszyć
przypadkiem chrześcijan pochodzenia żydowskiego, którzy byli przywiązani do
starych praw.
W Dziejach Apostolskich (15: 29) znajduje się także sugestia aby wstrzymać się
od krwi pochodzącej z ofiar składanych bożkom (por. też Ap 2: 14). Należy tu
jednak zaznaczyć, że to głównie w Starym Testamencie było surowo zakazane
spożywanie krwi kultycznej.
Ogólnie rzecz biorąc; Nowy Testament nie stawia takich wymogów w stosunku do
chrześcijan pochodzenia pogańskiego. Do nich już bowiem nie odnosiły się
zalecenia o nie spożywaniu krwi. Św. Paweł nawet pisał: "Tak więc wszystko,
cokolwiek w jatce sprzedają, spożywajcie, niczego nie dociekając - dla spokoju
sumienia. Jeżeli zaprosi was ktoś z niewierzących a wy zgodzicie się przyjść,
jedzcie wszystko, co wam podadzą, nie pytając o nic - dla spokoju sumienia" (1
Kor 10: 25, 27).
Oczywiście jeżeli można jeść "wszystko", to również potrawy zawierające krew. W
liście do Tymoteusza św. Paweł pism: "Ponieważ wszystko, co Bóg stworzył, jest
dobre, i niczego, co jest spożywane z dziękczynieniem, nie należy odrzucać" (1
Tm 4: 4). I jeszcze jedna argumentacja: "Bo królestwo Boże to nie sprawa tego,
co się je i pije, ale to sprawiedliwość, pokój i radość w Duchu Świętym" (Rz 14:
17).
Jak zatem widzimy, tu już się nie czyni rozróżnienia w tym co "dobre", a co
"złe" w jedzeniu. Zatem jasne się staje, że nakazy Soboru Jerozolimskiego były
warunkowe i miały wzgląd jedynie na odczucia judeochrześcijan. Jeszcze raz
oddajmy głos świętemu Pawłowi, który wyraził to jednoznacznie w słowach z listu
do Rzymian: "Nie burz dzieła Bożego ze względu na pokarmy. Wprawdzie każda rzecz
jest czysta. stałaby się jednak zła. jeśliby człowiek spożywając ją, dawał przez
to zgorszenie. Dobrą jest rzeczą nie jeść mięsa i nie pić wina, i nie czynić
niczego. co twego brata razi i gorszy albo osłabia" (Rz 14: 2(1 - 21, BT).
Transfuzja kompleksów
Szanujmy więc z jednej strony odczuciu religijne Świadków, lecz jednocześnie z
drugiej strony nie pozwalajmy im zbytnio "dogmatyzować". Świadkowie Jehowy
potępiając pewne pokarmy (np. kaszankę) powinni pamiętać też o słowach z listu
do Kolosan: "Niechaj więc nikt o was nie wydaje osądu co dojedzenia i picia,
bądź w sprawie święta czy nowiu czy szabatu" (Kol 2: 6).
Ciekawe, że kierownictwo Świadków Jehowy jakby nie chciało tego wszystkiego
wiedzieć. W swych publikacjach posuwają się nawet do tego, że próbują wręcz
zdemonizować transfuzje krwi i popadają tym samym w skrajną przesadę i absurd.
Uczyli kiedyś przykładowo za "jednym z chirurgów" ("Strażnica" ang. z 15
września 1961. str. 564), że przez transfuzje krwi można od kogoś przejąć... złe
cechy charakteru, takie jak kompleksy niższości (sic!).
W innej swej publikacji, posunęli się nawet do zamazania prawdy o poglądach na
temat krwi u pisarzy starochrześcijańskich. I tak w swojej książce
zatytułowanej: Prowadzenie rozmów na podstawie Pism napisali (na str. 40), że
Tertulian swym "Apologetyku" myślał tak samo jak oni odnośnie spożywania krwi
zwierzęcej.
Tymczasem Tertulian miał tu na myśli jedynie pewne grupy chrześcijan, które
chciały w ten sposób zerwać z kultycznym charakterem spożywania ofiar z krwią
(misteria pogańskie). Świadkowie Jehowy tendencyjnie przemilczają fakt, że gdzie
indziej w tym samym zresztą dziele które cytują, Tertulian nie czyni już
wyjątków co do pożywienia i wyraźnie odcina się od pouczeń Starego Testamentu w
sprawach jakichkolwiek ograniczeń w pożywieniu pisząc o ogóle chrześcijan: nie
zgadzamy się z Żydami ani w sprawie wyjątków w pożywieniu, ani w święceniu dni
uroczystych" (Apologetyk, Poznań 1947, pod red. dr Jana Sajdaka, str. 91).
Widzimy zatem, że o tych miejscach, gdzie Tertulian nie czyni żadnych wyjątków w
pożywieniu. "Strażnica" zdecydowanie woli milczeć.
Rewolucyjny zwrot?
Od 1961 roku Świadkowie Jehowy, którzy poddają się transfuzji krwi zostają
wykluczani z Organizacji za "przekroczenie prawa Bożego" (por. Świadkowie Jehowy
głosiciele królestwa Bożego, str. 183). Ostatnio jednak amerykański The Times (z
14 czerwca 2000) podał w artykule Ruth Gledhill pt. ,.U-turn on blood
transfusions by Witness" ("Odwrót w poglądach na transfuzje krwi u Świadków" )
informację, że w społeczności Świadków Jehowy nastąpił rewolucyjny zwrot.
Miał się bowiem radykalnie zmienić pogląd Ciała kierowniczego w kwestii
wykluczania tych Świadków, którzy transfuzji krwi już dokonali. Pani Gledhill
pisze, że decyzje taką w Ciele kierowniczym już podjęto, czego następstwem miało
być rozesłanie listów do starszych w Wielkiej Brytanii, gdzie instruuje się ich
o dalszym nie wykluczaniu tych, którzy decyzje o transfuzji chcą podjąć dla
siebie.
Ta instrukcja dotyczy ponoć starszych nie tylko w Wielkiej Brytanii, ale na
całym świecie. Reprezentant Świadków w Wielkiej Brytanii Paul Gillies
skomentował to ponoć w ten sposób, że od tej pory transfuzja krwi nie będzie już
kwestią zasadniczą ("core value") w nauczaniu Świadków, a ktoś kto się podda
transfuzji, i potem będzie żałował tego nie będzie wykluczony. Ponoć nawet ci,
którzy nic będą żałować nie będą wykluczani choć można ich traktować jako
będących w dystansie ("dissociated") od organizacji.
Geofrey Unwin, były Świadek Jehowy zacytowany przez Times, jest tą zmianą nauki
(czyli tzw. "nowym światłem") oburzony. Pamięta bowiem czasy gdy wykluczano z
Organizacji za samo kwestionowanie nauk i o transfuzji, nie mówiąc już o jej
dokonaniu.
W momencie pisania tego artykułu (początek lipca roku 2000) informacje z Times'a
nie zostały jeszcze potwierdzone przez bieżące oficjalne publikacje Świadków
Jehowy. Również pytani przeze mnie polscy świadkowie twierdzą, że informacje z
Times a należy traktować raczej sceptycznie, bowiem o żadnych tego typu
dyrektywach nawet nie słyszeli.
Osobiście spodziewam się jednak. że wcześniej czy później podane przez Times
decyzje Zarządu Organizacji Świadków Jehowy mogą być oficjalnie ogłoszone.
Wspomniana decyzja Ciała kierowniczego nastąpiła niedawno, a to co się publikuje
w oficjalnych publikacjach Świadków jest często odzwierciedleniem decyzji Ciała
sprzed wielu miesięcy. Byłby to spory przełom, gdyby te decyzje zostały
oficjalnie ogłoszone.
Powinni jednak wtedy uczciwie zapytać samych siebie: Dlaczego wcześniej nie
można było wprowadzić tak istotnej decyzji? Mogło by to uchronić przed śmiercią
wiele istnień ludzkich ślepo wierzących w dyrektywy narzucane i dowolnie
zmieniane przez Ciało Kierownicze.
Jan Lewandowski
Sekty i Fakty - nr 7 (3/2000)
• więcej publikacji "Sekty i Fakty"
Opublikowane za zgodą
• RAFAEL Dom Wydawniczy |
